ADDIE MODELİ

1990’lı yıllardan sonra öğretim tasarımı çekirdek modele göre; tüm modellerdeki ayrıntılı işlemleri özetleyici nitelikte olan temel beş aşamada ifade edilmiştir. Bu aşamalar; analiz, tasarım, geliştirme, uygulama ve değerlendirme aşamalarıdır. Bizim ele alacağımız model olan ADDIE modeli ise; bu temel beş aşamayı içeriğinde barındırdığı ve öğretimin genel tanımlarından yola çıktığı için çekirdeksel öğretim tasarımı modellerlinden biridir. (1) 

ADDIE ismi, modelin içerdiği basamaklardan gelmektedir. Bu basamaklarda yazılan raporlar, uygulanan anketler ve söyleşiler tasarlanacak olan dersin güvenilir veriler üzerine inşaa edilmesini sağlamakla birlikte; tasarımcıya bir kaynak oluşturmaktadır. (2) 

·         Analiz ( Analysis )

·         Tasarım ( Design )

·         Geliştirme ( Development )

·         Uygulama ( Implementation )

·         Değerlendirme ( Evaluation )

ANALİZ

Analiz aşamasında ihtiyaç analizi yapılarak, mevcut öğretim problemleri, öğrenenlerin (çalışanların) beklentileri, ön bilgileri (varolan), mevcut beceri ve yeterlilikleri, öğrenme ortamı, öğretim amaçları ve hedefleri belirlenir. Bunlar belirlenirken aşağıdaki sorular irdelenebilir. Tabii ki bu sorular değişebilir veya bu soruların yenileri oluşturulabilir. (3) 

• Öğrenenler kimler? ve bu kişilerin karakteristik özellikleri neler?
• Bu kişilerin sahip olması istenilen yeni davranış kalıpları neler?
• Öğrenmeyi engelleyen etmenler var mı? Varsa bunlar nelerdir?
• Yetişkin öğrenme modelleri neler? Hangileri kullanılabilir?
• Bu eğitim sürecinin zaman kısıtlaması var mı? Varsa nedir?
• Eğitim alacak kişilerin görev tanımları nelerdir?
• İş analizi nasıldır?
• Performans sistemi nasıldır ve kriterleri nelerdir?

Analiz aşamasında incelenmesi gereken unsurlar:

• Öğrencilerin dersten alması gereken kazanımlar,
• İhtiyaç analizi,
• Öğrenci analizi,
• Öğrenmenin gerçekleşeceği ortam analizi,
• İçerik analizi,
• Medya analizi şeklindedir.

TASARIM

Tasarım aşaması da öğrenme hedefleri, ölçme araçları, alıştırmalar ve etkinlikler, içerik, konu analizi, ders planlama ve materyal seçimi ile ilgilidir. Tasarım aşaması sistematik ve belirli olmalıdır. Öğretim tasarım planı her bir unsuru detaylara dikkat edilerek hazırlanmalı ve ihtiyaç analizini dikkate alarak planlanmalıdır. Bu aşamadaki adımlar:

• Bilişsel, duyuşsal ve psikomotor hedef davranışlara göre içeriklerin oluşturulması
• Tüm kaynakların incelenmesi (Media, internet, kaynak kitap, uzman kişi, prosedür vb.), hedef davranış ve içerik doğrultusunda öğretim stratejisinin oluşturulması. 
• Etkinliklerin ve materyallerin hazırlanması (interaktif veya sınıf)
• Ölçme ve değerlendirme araçlarının hazırlanması
• Tasarımın küçük gruplarda denenmesi

GELİŞTİRME

Bütün öğretim materyalleri, öğretimde kullanılacak tüm araçlar, her tür destek materyalleri geliştirme aşamasında hazırlanır, uygun öğrenme ortamı yaratılır. Ürün bu aşamada geliştirilir ve çoğunlukla düzeltmeye dönük bir değerlendirme yapılarak, yeniden düzenlemeye gidilir. (4) 

UYGULAMA

Uygulama aşamasında, öğretmen (eğitmen) kılavuz kitabı veya materyali (interaktif de olabilir ve öğrenci (öğrenen) kılavuzu (aynı şekilde interaktif olabilir) geliştirilir ve uygulanır. Geliştirilmiş olan tasarımın nasıl uygulanacağı konusunda eğitmenlere yol göstermek ve eğitime katılacak olanlara da bu eğitimde neleri nasıl yapacaklarına dair yardımcı olmak amaçtır.

Bu aşamada artık sınıfa inilir. Gerek sınıf eğitimi, gerek saha eğitimi, gerekse web tabanlı bir öğretim olsun. Uygulama yapılarak sonucunda özellikle aşağıdaki sorular irdelenir; 

• Ne işe yaradı / ne işe yaramadı?
• Neleri değiştirmem gerekiyor? (Eklemeler ve çıkarmalar)
• Daha başka hangi etkinlikleri kullanabilirim veya hangi değerlendirmeleri yapabilirim? 

DEĞERLENDİRME
Öğretim tasarımının verimliliği ve etkililiğini ölçmek için oluşturulan bir değerlendirme sürecidir. Değerlendirme iki bölümden oluşur; şekillendirici yada biçimlendirici olarak tanımlanan ADDIE tasarımının her aşamasında gerçekleştirilen ara değerlendirmeler ve diğeri de özet değerlendirme olarak adlandırılan sürecin sonunda gerçekleştirilen ve ADDIE tasarımının bir bütün olarak değerlendirildiği bölümdür. (5) 

Değerlendirme aşamasında incelenmesi gereken başlıca unsurlar:

• Öğretimi değerlendirmede kullanılan teknikler,
• Öğretim tasarımının ( materyallerin ) değerlendirilmesi,
• Kazanımların değerlendirilmesi,
• Bu incelemelere göre yapılması gereken değişiklikler şeklindedir.

KAYNAKÇA

(1):https://ogretimtasariminef.wordpress.com/2011/03/09/addie-modeli/

(2):http://eyupkose.blogspot.com.tr/2016/04/addie-ogretim-tasarm-modeli.html

(3):https://ikegitimvegelisim.wordpress.com/2012/02/28/ogretim-sistemi-tasarimi-isd-addie-modeli/

(4):http://hkaraoglu1020.blogspot.com.tr/2013/03/ogretim-tasarmnda-addie-modeli.html

(5):http://nuriyecelik.blogspot.com.tr/2016/04/addie-tasarim-modeli.html

BLOOM TAKSONOMİSİ

Eğitim öğretimde hedefler basitten karmaşığa kolaydan zora ve bilinenden bilinmeyene birbirinin önkoşulu olacak şekilde aşamalı (taksonomik) olarak sıralanır.

            Taksonomi tasnif ederek dağıtma, sınıflandırma demektir. Öğretim amaçlarının bu anlamda en uygun sınıflandırması BLOOM tarafından yapılmıştır. BLOOM’un sınıflamasının temel özelliği öğretmene; “öğretim sonunda öğrencide ne tür değişiklik olacaktır?” sorusuna cevap bulmada yardımcı olmasıdır. (1) 

Bloom taksonomisi de öğrenmenin birden fazla çeşidi olduğunu söyler ve eğitim aktivitelerinin üç alanını şöyle belirler;

1. BİLİŞSEL ALAN

Bu alan çeşidi bilgi ve zihinsel becerilerin gelişimini içerir. Bloom’a göre öğrencilerin düşünme seviyeleri en basitten en karışığa doğru altı seviyeden oluşmaktadır.

Bilgi : Önceden edinilen bilginin hatırlanması ve tanımlanması yani geri çağırınım olarak adlandırılabilir.
Kavrama : Yorumlama,başka sözcüklerle tanımlama,diğer biçimdeki malzeme ve materyallere dönüştürme ,problem yorumu olarak özetlenebilir.
Uygulama : Önceden edinilen bir bilgiyi yeni koşullarda kullanabilmek olarak özetlenebilir.Matematik problemlerini bu kategoride ele alabiliriz.
Analiz : Elde olan verilerden mantıklı çıkarımlar yaparak çözmek,sonuç odaklı inceleme işlemi yapmak olarak özetlenebilir.
Sentez : Parçaları birleştirerek bütüne ulaşmak olarak adlandırılabilir.
Değerlendirme : Sorgulama diyebiliriz kısaca,bir bilgiyi doğru kriterleri seçerek sorgulamak.

2. DUYUŞSAL ALAN

Bu alanı değerlendirirken hislerin,tavırların,motivasyon ve heyecan gibi duygusal halleri içerdiğini bilmeliyiz.

Bu alanın sınıflandırılması da şu şekilde oluyor; alma olgusu,olguya cevapvermek, değerlendirmek, organizasyon ve karakterize etmek.

Alma Olgusu : Seçicilikte dikkat, farkındalık.
Olguya cevap vermek : Edinilen bilgiye dair sorulara yanıt vermek,cevaplamada itaat.
Değerlendirmek : Sosyal çevrede varlığını planlarıyla gösterir, sonuca ulaşmak için plan yapar,başlatır,sürdürür,takip eder
Organizasyon : Değerleri karşılaştırma,değerlendirme ve sentez yapmak
Karakterize etmek : Grup çalışmalarında başarılı,bağımsız çalışmada güven duyan tavırda,davranışlarını kontrol eder. (2) 

3. PSİKOMOTOR ALAN

Algı : Kısaca bir adım sonrasını tahmin etme olarak adlandırabiliriz ya da adım-sonuç ilişkisini kurabilmek
Yerleştirmek : Üretme sürecinin adımlarını sırasıyla belirler, hareket etmeye hazırlık denebilir.
Güdümlü yanıt : Pratik yapmak, deneyimlemek olarak özetlenebilir.
Mekanizma : Yeni öğrenilecek olan bilgiyi ve beceriyi kavramada ara safha olarak adlandırılır.
Karmaşık açık cevap : Edinmiş olduğu bilgilerle yeni bilgileri harmanlayarak otomatik performansla direk hareket etmek.
İcat etme : Edinmiş olduğu verilerle yeni verilere ulaşmak.

Taksonominin Yenilenmesine Neden İhtiyaç Duyuldu? 

Taksonominin ortaya çıkış yılı olan 1956 yılından bugüne her alanda pek çok değişiklik ve yenilik gerçekleşti. Bu değişim ve yeniliklerin “eğitim” kavramını etkilemesi de kaçınılmazdı. Bugün eğitimciler “öğretme ve öğrenmenin” düşünmekten daha fazlasını içerdiği kabul ediyor. Bloom Taksonomisi; üst düzey bilişsel bilgileri tam olarak ifade edememesi, güncel bazı meselelerin taksonomi ile bağdaştırılamaması ve değerlendirme basamağında ortaya çıkan güçlükler gibi nedenlerden ötürü Anderson ve Krathwohl önderliğinde bir çalışma grubu tarafından revize edildi ve günün ihtiyaçlarına cevap veren bir hale getirildi. (3) 

BLOOM TAKSONOMİSİNİN YENİLENMİŞ HALİ

1956'dan 2001 yılında değişmiş yeni ve orijinal Bloom taksonomisinde ki değişiklikler şu şekilde olmuştur:

• Orijinal taksonominin oluşturulduğu yıllarda pek bilinmeyen “biliş üstü bilgi” kavramı bilgi basamağına eklenerek, taksonominin tek boyutlu yapısının iki boyutlu hale dönüşmesi sağlanmıştır. 

• Orijinal taksonomide yer alan “bilgi” basamağı “hatırlama” olarak değişip isim formdan fiil forma dönüşmüştür.

• Kavrama basamağı anlama, analiz basamağı çözümleme olarak adlandırılmıştır. Uygulama basamağı ise aynı konumunda kalmıştır.

• Sentez yapmanın değerlendirme yapmaktan daha zor olacağı fikrinin yaygın olarak kabul edilmesi nedeniyle, sentez basamağının yeri değerlendirme ile yer değiştirmiştir. Ayrıca, üst düzey düşünme süreçlerini daha çok vurgulayan yaratma kavramı en üst basamakta yer almıştır. (4) http://mervetasdelen.blogspot.com.tr/2016/04/bloom-taksonomisi.html

1- Taksonominin kullanımındaki temel odak değişmiştir. Orijinal taksonomi daha çok değerlendirmeye yardımcı olurken, yenilenmiş taksonomi planlama, öğretim ve değerlendirmeye ve programın öğeleri arasındaki tutarlılıklara da odaklanmaktadır.

2- Yenilenmiş taksonomi okul düzeylerinde çalışan öğretmenler için hazırlanmıştır. Orijinal taksonomi, daha çok yükseköğretim örnekleri verirken, yenilenmiş taksonomi, ilk ve ortaöğretime de örnekler vermektedir.

3- Orijinal taksonomi daha çok çoktan seçmeli testlere odaklanmıştır. Yenilenmiş taksonomi ise, değişik basamakları anlamlı hale getirmek için örnek ölçme işlemleri içermektedir.

4- Orijinal taksonomi altı ana basamağa vurgu yaparken, yenilenmiş taksonomi daha çok alt basamaklara odaklanmıştır. Ana basamaklar sadece tanımlayıcı haline getirilmiştir. (4) 

BLOOM DİJİTAL TAKSONOMİSİ

 Andrew Churches tarafından Bloom Taksonomisi günümüze uyarlanmıştır. Bloom Taksonomi kuramındaki basamakları en etkin şekilde teknolojik araçlar desteği ile daha etkin ve hızlıca geçebiliriz. Aşağıdaki resimde detaylarını inceleyebilirsiniz.(5) 

KAYNAKÇA

(1) : http://www.webdersanesi.com/dersler/egitimde-program-gelistirme/hedeflerin-asamali-siniflandirilmasi---bloom-taksonomisi/282

(2) : http://www.bilgiustam.com/bloom-taksonomisi-nedir/

(3) :http://blog.enocta.com/ogrenmede-yeni-boyut-yeni-bloom-taksonomisi/

(4) :http://www.pegem.net/akademi/kongrebildiri_detay.aspx?id=127506

(5) :http://gizemnr.blogspot.com.tr/2016/04/bloom-taksonomisi-ilk-olarak-1956-ylnda.html

KAVRAM TÜRLERİ

Arkadaşlar merhaba. Bugün sizlere kavram türlerinden bahsedeceğim. Kavram Türlerinden bahsetmeden önce kavram kelimesinden bahsedelim.

Kavram; Nesnelerin ya da olayların ortak özelliklerini kapsayan ve bir ortak ad altında toplayan genel tasarımdır.Kavramlar, soyuttur ve gerçek dünyada yoktur. Benzer olan fikirleri, insanları, olayları vs gruplandırmak için kullanılan bir sınıflamadır.(1)

Kavram türleri 5 e ayrılır ; 

1)Soyut ve Somut Kavramlar
2) Nesnel ve İlişkisel Kavramlar
3)Üst, Alt ve Bağlantılı Kavramlar
4)Kendiliğinden ve Kendiliğinden Olmayan Kavramlar
5)Günlük ve Bilimsel Kavramlar

1) Soyut Ve Somut Kavramlar 

Soyut Kavramlar ; Benzer özellikleri düşünsel ya da tanımsal nitelik gösteren kavramlardır.

Örn: Mutluluk, saygı göstermek vb.

Somut Kavramlar; Gözlenebilen ( beş duyu organıyla algılanabilen ) kavramlardır. 

Örn: Kuş,masa,kare vb. 

2)Nesnel Ve İlişkisel Kavramlar

Nesnel Kavramlar; İnsanların  kendi çevrelerinde bulunan fiziksel varlık ya da nesneleri sınıflandırmada kullanılan kavramlardır(2)

Örn: araba,pizza,film vb.

İlişkisel Kavramlar; Nesnel kavramlar arasındaki ilişkiyi betimlemek ve çoğunlukla sözel bilgilerden oluşan  önermelere verilen isimdir

Örn:Kuvvet:itme,çekme,ivme vb.

3)Üst Alt Bağlantılı Kavramlar

K    

K    Kavram yapılanması içinde en tepede olan ve en geniş kapsamlılığı gösteren kavrama üst kavram adı  verilir.

·     Üst kavramların küçük bir bölümünü ya da özel parçasını oluşturan bir alt düzey kavramlara da alt kavram  adı verilir.

4)Kendiliğinden ve Kendiliğinden Olmayan Kavramlar

Piaget(1964) kavramaların oluşumuna göre bunları ikiye ayırmıştır. 
Kendiliğinden kavramlar, çocuğun düşünme özelliklerini doğrudan yansıtır. Çocuk dünyayı algılayabildiği gibi kadarıyla yorumlar ve kendi mantığıyla açıklamaya çalışır. Örneğin; çocukların kuşlara cik cik, arabalara düt düt, ineklere möö möö ismini takmaları kavramlara verdikleri etiketlerdir.(3)

Kendiliğinden olmayan kavramlar ise, çocuğun genelde yetişkinlerin istediği doğrultuda sergilediği düşünme biçimini gösterir. İneğe, köpeğe yetişkinlerin öğretmeleri doğrultusunda seslenmesidir.

5)Günlük ve Bilimsel Kavramlar

Günlük kavramlar, bireyin çevresinde yetişkinleri ile etkileşimi sonucu okul dışında oluşan kavramlardır. Başkaları tarafından amaçlı olarak öğretilmez.

Bilimsel kavramlar, belirli bir bilim dalı ile ilgili kavramların okulda planlı bir şekilde öğretilir.Bu kavramlar tanımlanır, sistematik yönden aşamalı bir yapıları vardır ve mantıksal bir düzenleme içinde sunulur.

KAYNAKÇA

(1): https://tr.wikipedia.org/wiki/Kavram

(2) : http://eyupkose.blogspot.com.tr/2016/04/kavram-turleri.html

(3):http://slideplayer.biz.tr/slide/2701458/

BÖTE KAVRAM HARİTASI

Arkadaşlar merhaba bu blogumda yapmış olduğum BÖTE kavram haritasını paylaşacağım.